Gospoda Żołnierska Białego Krzyża

***

Działalność humanitarna Polskiego Czerwonego Krzyża jest dobrze znana polskiemu społeczeństwu. Nie każdy jednak wie, że podczas I wojny światowej Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża nie zgodził się na utworzenie polskiej filii swojej organizacji. W związku z tym z inicjatywy Heleny Paderewskiej, małżonki kompozytora Ignacego Jana Paderewskiego, która już wcześniej wspierała polskich żołnierzy, w lutym 1918 r. powstała organizacja Polskiego Białego Krzyża.

Zakres zadań Polskiego Białego Krzyża po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pokrywał się niejednokrotnie z celami i zadaniami kobiecych organizacji patriotycznych takich jak Koło Polek i Liga Kobiet, związana ze środowiskiem polityczno-niepodległościowym Józefa Piłsudskiego. Odrodzone państwo wciąż walczyło o ustalenie granic, co sprzyjało atmosferze współpracy.

Podczas wspólnego zebrania organizacyjnego przedstawicielek Koła Kobiet i Ligi Kobiet, 12 sierpnia 1920 r. zapadła decyzja o otwarciu w Ząbkowicach gospody żołnierskiej na podstawie upoważnienia Polskiego Białego Krzyża. Gospoda miała być prowadzona wspólnie przez obydwie organizacje, gdzie dyżury miały pełnić panie z Koła i z Ligii w ramach sekcji Białego Krzyża w Ząbkowicach (przy gospodzie). Liga Kobiet zobowiązywała się m. in. do dostarczenia kapitału, natomiast na Kole spoczywał obowiązek zapewnienia i urządzenia lokalu. Koncesję na prowadzenie gospody uzyskała Halina Piwowarowa, żona ówczesnego prezydenta Dąbrowy Górniczej. Termin otwarcia gospody ustalono na 16 sierpnia.

"Prócz dyżurów honorowych samych członkiń postanowiono przyjąć 2 płatne służące z pensją po 500 mk. miesięcznie": Odpis protokołu zebrania organizacyjnego w sprawie gospody Białego Krzyża z zasobu Archiwum Akt Nowych w Warszawie.
Sprawozdania za okres od 1 stycznia do 31 sierpnia 1921 r. Archiwum Akt Nowych.

Działalność nowo powstałej Gospody Żołnierskiej wsparła prawdopodobnie także dyrektor Banku Udziałowego w Dąbrowie Górniczej, pani Anna Domaszewska z domu Lempe, którą zarząd gospody Polskiego Białego Krzyża w Ząbkowicach reprezentowany przez Halinę Piwowarową zaprosił do komisji rewizyjnej.

Zaproszenie na kontrolę pracy gospody dla A. Domaszewskiej. Kolekcja Bocianowskich.
Zaproszenie do komisji rewizyjnej dla A. Domaszewskiej. Kolekcja Bocianowskich.

 

Bibliografia:

Archiwum Akt Nowych, (zesp. 57) Liga Kobiet Polskich, sygn. 189. Akta dotyczące L.K.P. Korespondencja z kołami Z [Zakopane-Ząbkowice] 1920-1929.

Czy wiesz, że istniał równocześnie Polski Czerwony Krzyż i Polski Biały Krzyż…?, http://pck.malopolska.pl/3-czy-wiesz-ze-istnial-rownoczesnie-polski-czerwony-krzyz-i-polski-bialy-krzyz-ktorego-prezesem-byla-podobnie-jak-czerwonego-krzyza-helena-paderewska/, dostęp: 11.06.2024.

Magdalena Muskała, Polski Biały Krzyż, https://niepodlegla.gov.pl/o-niepodleglej/polski-bialy-krzyz/, dostep: 11.06.2024.

Pisma do A. Domaszewskiej ws. kontroli gospody żołnierskiej w Ząbkowicach 1920 r. (kolekcja Zofii i Stanisława Bocianowskich).

Aleksandra Rybińska-Bielecka, Polski Biały Krzyż, https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/niepodleglosc/85114,Polski-Bialy-Krzyz.html, dostęp: 11.06.2024.

 

Opracował: Mateusz Siembab

Zobacz także

Pomóż nam stworzyć

kronikę wydarzeń bohaterów i miejsc!

Jeśli posiadasz w domowym archiwum zdjęcia, notki prasowe, czy inne materiały, którymi chciałbyś się z nami podzielić, śmiało – napisz do nas! Dołożysz swoją cegiełkę do wspaniałego przedsięwzięcia, które będzie służyć i edukować nas jeszcze przez wiele pokoleń.

Jeśli chcesz podzielić się z nami częścią swojej historii,
prześlij je za pomocą poniższego przycisku

Bądź na bieżąco

Newsletter

Chcesz dostawać od nas informacje o najnowszych wydarzeniach, wystawach i artykułach? Zapisz się!

Dziękujemy za zapisanie się do naszego newslettera

Skip to content