Działalność humanitarna Polskiego Czerwonego Krzyża jest dobrze znana polskiemu społeczeństwu. Nie każdy jednak wie, że podczas I wojny światowej Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża nie zgodził się na utworzenie polskiej filii swojej organizacji. W związku z tym z inicjatywy Heleny Paderewskiej, małżonki kompozytora Ignacego Jana Paderewskiego, która już wcześniej wspierała polskich żołnierzy, w lutym 1918 r. powstała organizacja Polskiego Białego Krzyża.
Zakres zadań Polskiego Białego Krzyża po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pokrywał się niejednokrotnie z celami i zadaniami kobiecych organizacji patriotycznych takich jak Koło Polek i Liga Kobiet, związana ze środowiskiem polityczno-niepodległościowym Józefa Piłsudskiego. Odrodzone państwo wciąż walczyło o ustalenie granic, co sprzyjało atmosferze współpracy.
Podczas wspólnego zebrania organizacyjnego przedstawicielek Koła Kobiet i Ligi Kobiet, 12 sierpnia 1920 r. zapadła decyzja o otwarciu w Ząbkowicach gospody żołnierskiej na podstawie upoważnienia Polskiego Białego Krzyża. Gospoda miała być prowadzona wspólnie przez obydwie organizacje, gdzie dyżury miały pełnić panie z Koła i z Ligii w ramach sekcji Białego Krzyża w Ząbkowicach (przy gospodzie). Liga Kobiet zobowiązywała się m. in. do dostarczenia kapitału, natomiast na Kole spoczywał obowiązek zapewnienia i urządzenia lokalu. Koncesję na prowadzenie gospody uzyskała Halina Piwowarowa, żona ówczesnego prezydenta Dąbrowy Górniczej. Termin otwarcia gospody ustalono na 16 sierpnia.
Działalność nowo powstałej Gospody Żołnierskiej wsparła prawdopodobnie także dyrektor Banku Udziałowego w Dąbrowie Górniczej, pani Anna Domaszewska z domu Lempe, którą zarząd gospody Polskiego Białego Krzyża w Ząbkowicach reprezentowany przez Halinę Piwowarową zaprosił do komisji rewizyjnej.
Bibliografia:
Archiwum Akt Nowych, (zesp. 57) Liga Kobiet Polskich, sygn. 189. Akta dotyczące L.K.P. Korespondencja z kołami Z [Zakopane-Ząbkowice] 1920-1929.
Czy wiesz, że istniał równocześnie Polski Czerwony Krzyż i Polski Biały Krzyż…?, http://pck.malopolska.pl/3-czy-wiesz-ze-istnial-rownoczesnie-polski-czerwony-krzyz-i-polski-bialy-krzyz-ktorego-prezesem-byla-podobnie-jak-czerwonego-krzyza-helena-paderewska/, dostęp: 11.06.2024.
Magdalena Muskała, Polski Biały Krzyż, https://niepodlegla.gov.pl/o-niepodleglej/polski-bialy-krzyz/, dostep: 11.06.2024.
Pisma do A. Domaszewskiej ws. kontroli gospody żołnierskiej w Ząbkowicach 1920 r. (kolekcja Zofii i Stanisława Bocianowskich).
Aleksandra Rybińska-Bielecka, Polski Biały Krzyż, https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/niepodleglosc/85114,Polski-Bialy-Krzyz.html, dostęp: 11.06.2024.
Opracował: Mateusz Siembab
