Jan Sylwester Drost

Choć jesteśmy zwolennikami klasycznej prostoty, a więc ścisłego podporządkowania formy projektowanych przedmiotów, ich przyszłej funkcji, to jednak staramy się

 o dostarczenie na rynek wyrobów będących wyrazem światowych mód. Stąd też, wśród naszych wyrobów, wyraźne nawiązanie we wzornictwie do mody retro, 

wynika z jego sprzedaży na naszym tradycyjnym rynku, gdzie o popycie decyduje nie szlachetność wyszukanej formy, ale surowiec…”.

Podstawowym założeniem naszej twórczości 

w zakresie projektowania szkła ręcznie prasowanego jest ugruntowanie własnego kierunku poszukiwawczego, dopracowanie się takich rozwiązań form i elementów zdobniczych, które byłyby charakterystycznymi jedynie 

i wyłącznie dla tej technologii produkcji, a jednocześnie niemożliwymi do zrealizowania żadną, inną techniką formowania szkła

(J. S. Drost, r. 1975 i 1977).

Jan Sylwester Drost urodził się 29 grudnia 1934 r. w Kłodnicy (obecnie część miasta Kędzierzyn-Koźle) na Opolszczyźnie. 

Jego zdolności w zakresie rysunku zauważył dyrektor szkoły, który poradził mu, aby związał z tym nim przyszłość zawodową. Podobnie jak jego przyszła żona, Eryka Trzewik-Drost, studiował na Wydziale Szkła i Grafiki w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu (dziś. Akademia Sztuk Pięknych). W latach 50. Wrocławska WSSP była jedyną uczelnią w Polsce, która otworzyła wydział szkła. Jan Drost doskonalił swój warsztat pod kierunkiem prof. Stanisława Dawskiego i w 1958 r. uzyskał dyplom. Od 1958 r. był członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków, a w l. 1985-1989 członkiem Związku Artystów Polska Sztuka Użytkowa. W l. 1959-1960 pracował Zakładach Mechaniczno- Optycznych „Opta” w Katowicach. Projektował tam sprzęt oftalmiczny, oprawki okularowe, wyświetlacze itp. W swojej pierwszej pracy zawodowej zapoznał się dobrze z optyką, szkłami optycznymi, a także z rysunkiem technicznym.

W 1961 r. przyjął propozycję pracy w Hucie Szkła Gospodarczego „Ząbkowice”, gdzie zorganizował od podstaw wydział wzornictwa. Przez ponad 40 lat pracował tam jako projektant i kierownik ds. wzornictwa. Jan Drost ze szłem prasowanym zetknął się w Ząbkowicach po raz pierwszy. Do 1966 r. współpracował w hucie ząbkowickiej z projektantem Bogdanem Kupczykiem. Po 3 latach współpracy Jan Drost i Bogdan Kupczyk mogli pochwalić się wprowadzeniem do produkcji 80 nowych wzorów – specyficzne jedynie dla techniki szkła prasowanego. Kiedy przejął stery we wzorcowni postanowił porzucić imitacje szlifów kryształowych, z których niektóre pochodziły jeszcze z czasów carskich. Rezygnując z przesadnej dekoracyjności poprzednich wzorów obydwaj artyści postawili na minimalizm – subtelne i eleganckie linie, wysoką funkcjonalność, reliefowe dekoracje i piękne kształty.

Jan Drost dostrzegł, że technologia szkła prasowanego pozwalała na tworzenie form przenoszących strukturę powierzchniową na zewnątrz naczynia, to dawało nowe możliwości dekoracyjne. Nowe wyroby szklane na podstawie jego projektów były ręcznie dopracowywane przez hutników. Wprowadził do produkcji szkło odlewane z form żeliwnych z gotową zdobiną zawierającą zestaw struktury powierzchni szkła. W latach 70. XX w. otrzymał patent na urządzenie do formowania wyrobów ze szkła przez wytłaczanie. Opatentował również metodę prasowania szkła w formach otwartych pozwalających na swobodne kształtowanie górnego obrzeża naczynia. Projektanci ząbkowiccy stosowali dwustronną dekorację powierzchni. Szczególną rolę odegrało zastosowanie wypukłych dekorów prasowanych na zewnętrznych ścianach naczyń. Dzięki żeliwnej formie  Jan Drost zaprojektował m. in. popularny talerz z zestawu „Rotor”.

Pracująca dotychczas  w Fabryce Porcelany w Bogucicach, Eryka Trzewik przybyła do pracy w Hucie Szkła Gospodarczego „Ząbkowice” w 1966 r. Przeniosła ona swój styl rzeźbiarski z pracy w ceramice na szkło. Doświadczenie zdobyte w Katowicach pozwoliło Janowi Drostowi na projektowanie wazonów optycznych i „Okulusów” z formami wklęsłymi i wypukłymi, oferującymi odbiorcy efekty świetlne. Oryginalność twórczości Drostów wynikała z ich skłonności do eksperymentowania zarówno z barwą, formą jak i technologią hutniczą. Dzięki swoim projektom  upowszechnili technikę szkła prasowanego i przyciągnęli do Ząbkowic młodszych projektantów (Ryszard Serwicki, Tomasz Góra, Izabela Szkleniarz). Inspiracjami dla tworzonych przez nich form były naturalne wzory zaczerpnięte m. in. ze słoi, kory drzew, skorup i muszli itd.

Jan Drost otrzymał stypendium rządu szwedzkiego, co pozwoliło mu szczegółowo zapoznać się ze światowymi trendami w dziedzinie wzornictwa szkła, a także poznać dokładnie gusta rynku skandynawskiego. W 1972 r.  odwiedził w ramach stypendium wydział projektowania przemysłowego w Akademii Sztuk Pięknych w Sztokholmie, Centrum Wzornictwa Przemysłowego w Sztokholmie i Malmö, Instytut Szkła w Växjö, a także odbył praktyki studyjne w szwedzkich hutach szkła i zakładach ceramicznych. W 1977 r. otrzymał 2-letnie stypendium Rady Funduszu Rozwoju Twórczości Plastycznej, na realizacje przestrzeni ze szkła w architekturze wnętrz i budownictwie dla zakładów zbiorowego żywienia.

Zawsze preferował pracę zespołową, niejednokrotnie podkreślał, że sam projektant nic nie zrobi. Otwarty na potrzeby hutników i projektantów dyrektor Ryszard Zawodny dawał mu możliwość szerszej współpracy z załogą przy tworzeniu projektów. Raz na miesiąc lub przynajmniej raz na kwartał odbywały w Hucie Szkła Gospodarczego „Ząbkowice” cykliczne spotkania, w których uczestniczył zespół hutników wybranych do przeprowadzania eksperymentów z projektantami. Modele i prototypy oceniała Komisja Oceny Wzorów działająca na szczeblu Kombinatu Zjednoczonych Hut Szkła Gospodarczego i Technicznego „Vitropol” w Sosnowcu. Wzór był obowiązkowo opiniowany również przez handlowców,  producentów i projektantów spoza zakładu. Jako projektant, Jan Drost  w celu uniknięcia błędów produkcyjnych musiał na co dzień konsultować swoje prace z technologami szkła, konstruktorami metalowych form szklarskich, z grawerami oraz z zespołami hutników, jak często mówił o nich z uznaniem – „mistrzami rękodzieła szklarskiego”.

Za jedno ze swoich najważniejszych osiągnięć Jan Drost uważał „Asteroid”, wieloczęściowy zestaw użytkowo-dekoracyjny  (talerze, salaterki, wazony, świeczniki, patery oraz płytki śniadaniowe). Zestaw „Asteroid” prezentowany na II Międzynarodowej Wystawie „Triennale Szkła i Porcelany” w Jabloncu nad Nysą w 1976 r. został nagrodzony Złotym Medalem. Oryginalny wygląd posiada wazon „Asteroid”, który powstał z połączenia przez Jana Drosta dwóch talerzy. Ten sam zestaw uzyskał również I miejsce na Ogólnopolskiej Wystawie Szkła Artystycznego i Użytkowego w Katowicach. „Asteroid” stał się ikoną wzornictwa PRL, czy szerzej designu. Jego międzynarodowe uznanie potwierdza przyjęcie go do wystawy stałej Corning Museum of Glass w Corning w stanie Nowy York w 1984 r. Podobnie jak w przypadku talerzy „Sahara” pęcherzyki powietrza maskowały niedoskonałości materiału szklarskiego. Talerze z zestawu „Smuga” zawdzięczają swój oryginalny wygląd formowaniu w formach otwartych. „Smuga” również została nagrodzona medalem na wystawie w Jabloncu w 1976 r. Eksponowany na I „Triennale Szkła i Porcelany” w Jabloncu zestaw jego projektu pt. „Diatret” uzyskał złoty medal już w 1973 r. Za swój najtrudniejszy projekt Jan Drost uważał zestaw „Radiant” – wyroby ozdobione koroną ze szklanych kulek. Po wyciągnięciu z formy należało je poddać dalszej obróbce – szlifowaniu. Szklane kulki nierzadko spadały lub odpadały podczas transportu. W 1977 r. Jan Drost został nagrodzony za „Radiant” na Ogólnopolskiej Wystawie Szkła w Katowicach.

Jan Drost przeszedł na emeryturę w 2006 r., w momencie zamknięcia ząbkowickiej Huty Szkła Artystycznego, przejętej przez spółkę Crystalite. Razem z żoną zamieszkał w jej rodzinnej miejscowości Pokój na Opolszczyźnie. Prowadził działalność ożywioną wystawienniczą. Ponadto zajmował się  grafiką i ceramiką dekoracyjną. Zmarł 21 kwietnia 2024 r.

Wybrane wystawy i wyróżnienia twórczości Jana Drosta: „Ładne, tanie i poszukiwane” (z B. Kupczykiem); „Dobre – Ładne i Poszukiwane” z okazji Targów Poznańskich (1964, 1965), Międzynarodowe Triennale Szkła i Porcelany (1973),  II Międzynarodowe Triennale Szkła i Porcelany (1976), Ogólnopolska Wystawa Szkła Artystycznego Użytkowego w Katowicach (1977), Międzynarodowa Wystawa Szkła Studyjnego w Coburg, RFN (1977).

Bibliografia

Bałecka Ada, Struktura szkła

„Wiadomości Zagłębia” nr 34, 26 VIII 1977.

Dzikowski Józef, Piękno zamknięte w szklanych formach, „Wiadomości Zagłębia” nr 36 (1478), 13 IX 1984.

Grodek Jerzy, Drost Jan, Zarzycki Jan, Huta Szkła Gospodarczego „Ząbkowice”: zarys monografii : 1884-1984, Huta Szkła Gospodarczego, Ząbkowice 1984.

Huta Szkła Gospodarczego Ząbkowice – katalog wystawy, Fundacja Fabryka Kulturalna.

Jan Sylwester Drost, [w:]

Zagłębie. Wystawa dzieł Artystów Grupy Zagłębie 

w Miejskiej Galerii Sztuki Extravagance w Sosnowcu, Sosnowiec 2002.

Jurkiewicz Anna, Ząbkowickie szkło na medal, „Trybuna Robotnicza” nr 113, 19 V 1976.

Już wkrótce centralna ekspozycja szkła, „Wiadomości Zagłębia” nr 51, 21 XII 1979.

Kasprzyk Agnieszka, Wazony, talerze i kieliszki w Muzeum, „Kurier Miejski. Tygodnik Mieszkańców Sosnowca”, nr 12 (72), 28 III 1996.

Kulik Krzysztof, Szklane skarby z Dąbrowy, „Przegląd Dąbrowski” nr 2, marzec 2018.

Lorenc Andrzej, Ząbkowice, t. 2, w Zagłębiu Dąbrowskim lata 1918-2018, 2020 [ebook].

Niezwykła wystawa w bibliotece, „Namysłowski Kurier Lokalny” nr 10 (85), 23 V 2019.

Piękniejsze niż kryształ, „Wiadomości Zagłębia” nr 19 (995), 

8 V 1975.

Plaskota Anna, Projektanci i artyści próba portretu zbiorowego, „Wiadomości Zagłębia” nr 43, 23 X 1981.

Tresenberg Daniel, Odpowiedzialność za wykonanie planu obowiązuje na co dzień

„Trybuna Robotnicza” nr 58, 13 III 1980.

W pracowniach naszych plastyków, „Wiadomości Zagłębia” nr 43, 29 X 1964.

Wystawa, które warto zobaczyć, „Wiadomości Zagłębia” 

nr 15 (1409), 21 IV 1983.

Netografia

https://www.facebook.com/MuzeumOpole

dostęp: 22.04.2024.

Jan i Eryka Drostowie, https://culture.pl/pl/tworca/jan-i-eryka-drostowie, dostęp: 30.04.2024.

Jan Sylwester Drost, https://polscyprojektanciszkla.pl/jan-sylwester-drost/, dostęp: 24.04.2024.

Jan Sylwester Drost. Szkło prasowane: https://porcelanowa.com/jan-sylwestr-drost-szklo-prasowane, dostęp: 13.10.2023.

Pasja zapisana w szkle. Zmarł projektant Jan Sylwester Drost, https://katowice.tvp.pl/77150692/pasja-zapisana-w-szkle-zmarl-projektant-jan-drost, dostęp: 24.04.2024.

Materiały filmowe

Eryka i Jan Drostowie. Polskie Projekty Polscy Projektanci 

(Muzeum Miasta Gdyni, 17 marca 2022 r., Film główny do wystawy „Eryka i Jan Drostowie. Polskie Projekty Polscy Projektanci”),

 https://www.youtube.com/watch?v=aoSlfSn7I8w

dostęp: 30.04.2024.

Historia Zapomniana, Kultowe szkło z Ząbkowic. Historia HSG w Dąbrowie Górniczej, https://www.youtube.com/watch?v=oEVYw0wNZ38

dostęp: 25.04.2024.

Szkło prasowane pana Jana Drosta (Muzeum Śląska Opolskiego), https://www.youtube.com/watch?v=_tSrWSaOZ6E

dostęp: 25.04.2024.

Szyszka Karolina, Wybitna para projektantów w historii wzornictwa szkła – Eryka i Jan Drostowie – Cuda Designu #6, https://www.youtube.com/watch?v=eA3MYI8e-EQ

dostęp: 25.04.2024.

Telpol Info, Pamiątki po Hucie Szkła w Ząbkowicach. https://www.youtube.com/watch?v=-OSoBka8AXQ,

dostęp: 06.05.2024.

Fotografia Pana Jana Sylwestra Drosta z filmu pt. „Kultowe szkło z Ząbkowic. Historia HSG w Dąbrowie Górniczej” dzięki uprzejmości Fundacji Fabryka Kulturalna.

Zobacz także

Pomóż nam stworzyć

kronikę wydarzeń bohaterów i miejsc!

Jeśli posiadasz w domowym archiwum zdjęcia, notki prasowe, czy inne materiały, którymi chciałbyś się z nami podzielić, śmiało – napisz do nas! Dołożysz swoją cegiełkę do wspaniałego przedsięwzięcia, które będzie służyć i edukować nas jeszcze przez wiele pokoleń.

Jeśli chcesz podzielić się z nami częścią swojej historii,
prześlij je za pomocą poniższego przycisku

Bądź na bieżąco

Newsletter

Chcesz dostawać od nas informacje o najnowszych wydarzeniach, wystawach i artykułach? Zapisz się!

Dziękujemy za zapisanie się do naszego newslettera

Skip to content