Miron Maciejewski ps. „Łoś”

Miron Edward Maciejewski urodził się 15 października 1914 r. w Ząbkowicach. Był synem Władysława i Jadwigi, a także starszym bratem Wiesława Maciejewskiego. Jego matka pochodziła z rodziny Lubeckich represjonowanej przez władze carskie z powodu drukarni Polskiej Partii Socjalistycznej, prowadzonej w domu w Bielowiźnie w okresie Rewolucji 1905. W 1928 r. otrzymał świadectwo ukończenia Siedmioklasowej Publicznej Szkoły Powszechnej w Miechowie-Charsznicy. Od 1937 r. pracował na stanowisku kierownika szkoły w Falkowej, gminy Bogoniowiec – Ciężkowice (pow. tarnowski). W 1938 r. patentem oficerskim na wniosek Ministra Spraw Wojskowych został mianowany na podporucznika rezerwy Wojska Polskiego. Od pierwszego dnia powszechnej  mobilizacji w 1939 r. został powołany do 16. pułku piechoty w Tarnowie i brał udział w kampanii wrześniowej przeciwko Niemcom.

Miron Maciejewski w wieku 12/13 lat. Fotografia z prywantego archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.
Patent oficerski Mirona Maciejewskiego, 1938 r. Dokument z archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.
Miron Maciejewski, 1929 r. Fot. z archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.
Dorosły Miron Maciejewski w mundurze, 1934 r. Fot. z archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.
Miron Maciejewski, marczec 1939 r. Fotografia z archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.

Po zakończeniu działań wojennych wrócił do domu 14 października 1939 r. i nadal pracował na stanowisku kierownika szkoły w Falkowej. W październiku 1939 r. zgłosił się do podziemnej Organizacji Wojskowej, prowadzonej przez Jerzego Niczyperowicza ps. „Wiśnicki”. Miron Maciejowski jako ppor. rezerwy ps. „Łoś” po przemianowaniu POW na Armię Krajową pomagał przy organizowaniu drużyn, plutonów i kompanii na terenie Falkowej, Bruśnika, Siekierczyny, Zborowic, Pławnej, Kąśnej i Jastrzębi. Oddziały te wchodziły organizacyjnie w skład obwodu tarnowskiego AK. W budynku szkoły w Falkowej odbywały się szkolenia prowadzone przez oficerów AK skierowanych przez komendę obwodu.

Po aresztowaniach na terenie Bogionowic – Ciężkowic i okolicy ofiarą niemieckich okupantów padło ponad 30 osób, z których nikt nie wrócił. Zginął również Jerzy Niczyperowicz. Ppor. M. Maciejewski pełnił wówczas funkcję dowódcy kompanii. W czasie działalności w AK udzielał schronienia ściganym przez gestapo członkom AK oraz prowadził akcję uświadamiającą wśród społeczeństwa i młodzieży szkolnej. Utrzymywał ścisły kontakt z oddziałem, który przebywał w lasach w rejonie Jamny, organizował zbiórkę oraz dostarczanie żywności, zbierał informacje o ruchach wojsk niemieckich i kierował do partyzantki ochotników, przeważne „spalonych” członków AK. Po upadku powstania warszawskiego rozpoczęły się obławy komunistów na oddziały partyzanckie. W pierwszych dniach października 1944 r. Miron Maciejewski został „wsypany”, ale uniknął aresztowania. Pomagał materialnie i udzielił schronienia warszawskim wysiedleńcom. Do wkroczenia Armii Czerwonej w styczniu 1945 r. ukrywał się, pełniąc funkcję dowódcy komendanta podobwodu CII. W działalności konspiracyjnej pomagała mu żona Stanisława, która podobnie jak mąż z nauki szkolnej wyniosła znajomość języka niemieckiego.

Po wojnie jego rodzina zamieszkała w Brzegu i tam został aresztowany. Przebywając w mieszkaniu szwagra Antoniego Mendyka, 21 września 1946 r. padł ofiarą nocnej rewizji zaplanowanej przez Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa w Brzegu, podczas, której został zatrzymany, a następnie przewieziony do więzienia we Wrocławiu. Powodem miały być działania „antypaństwowe”, które totalitarny reżim okupowanej przez Sowietów Polski określił w artykułach 86. i 102 Kodeksu Karnego Wojska Polskiego z 1944 r. „Kto usiłuje przemocą zmienić ustrój Państwa Polskiego, podlega karze więzienia na czas nie krótszy od lat 5 albo karze śmierci” i „kto publicznie nawołuje do czynów, skierowanych przeciwko jedności sojuszniczej Państwa Polskiego z państwem z nim sprzymierzonym oraz kto sporządza, rozpowszechnia lub przechowuje przeznaczone dla tych celów pisma, druki lub wizerunki, podlega karze więzienia”. Według zeznań jednego z członków rodziny Miron Maciejewski kontynuował działalność konspiracyjną po zakończeniu wojny. W czasie pobytu w więzieniu we Wrocławiu przesłuchiwano go wielokrotnie o różnych porach dnia i nocy. Podczas przesłuchania funkcjonariusze bili go po nerkach i plecach w celu wymuszenia złożenia zeznań. Ponadto osadzano go w wodnym karcerze, gdzie stał w wodzie po kostki. Zgodnie z inną relacją woda sięgała po kolana. Sprawcy fizycznego i psychicznego znęcania się nad więźniem politycznym, funkcjonariusze UB we Wrocławiu nie zostali ukarani w wolnej Polsce. Miron Maciejewski na podstawie amnestii 13 marca 1947 r. jako dotychczasowy „więzień śledczy” został zwolniony z „aresztu prewencyjnego” z wrocławskiego więzienia.

Po powrocie z Wrocławia pracował dorywczo, a małżeństwo Maciejewskich utrzymywało się w większości ze wsparcia od rodziny. Po śmierci ojca Mirona, Władysława Maciejewskiego, Miron i Stanisława Maciejewscy przeprowadzili się do Ząbkowic. Szykany polityczne dotknęły również ich synów: Mariana, Andrzeja i Adama, którym władze czyniły trudności z dostaniem się do szkół średnich (formalności wobec jednego z nich utrudniało m. in. Studium Wojskowe). W latach 70. Miron Maciejewski rozpoczął starania o uzyskanie uprawnień kombatanckich. Zarząd wojewódzki ZBoWiD w Katowicach w 1976 r. zaliczył mu służbę w Wojsku Polskim (1-27 września 1939) oraz działalność w ruchu oporu ZWZ-AK (od października 1939 do stycznia 1945). Zmarł 5 maja 1991 r. Spoczął na cmentarzu parafii pw. Zesłania Ducha Świętego przy ul. Górzystej w Dąbrowie Górniczej-Ząbkowicach.

Muzeum Miejskie „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej serdecznie dziękuje rodzinie Maciejewskich za udostępnienie materiałów archiwalnych.

Opracował: Mateusz Siembab

Zobacz także

Pomóż nam stworzyć

kronikę wydarzeń bohaterów i miejsc!

Jeśli posiadasz w domowym archiwum zdjęcia, notki prasowe, czy inne materiały, którymi chciałbyś się z nami podzielić, śmiało – napisz do nas! Dołożysz swoją cegiełkę do wspaniałego przedsięwzięcia, które będzie służyć i edukować nas jeszcze przez wiele pokoleń.

Jeśli chcesz podzielić się z nami częścią swojej historii,
prześlij je za pomocą poniższego przycisku

Bądź na bieżąco

Newsletter

Chcesz dostawać od nas informacje o najnowszych wydarzeniach, wystawach i artykułach? Zapisz się!

Dziękujemy za zapisanie się do naszego newslettera

Skip to content