Stanisława Maciejewska

Urodziła się 25 kwietnia 1913 r. w Trzebini jako córka Jana Spyta i Walerii z Nowaków.

Ukończyła siedmioklasową żeńską szkołę powszechną (podstawową) w Trzebini. Ukończyła również szkołę średnią – Seminarium Nauczycielskie w Chrzanowie (1931) i Szkołę Gospodarczą dla absolwentek szkół średnich w Krakowie (1932). 

Kilka lat później rozpoczęła pracę jako nauczycielka kontraktowa w Okocimiu, a następnie pracę etatową w Siekierczynie w powiecie tarnowskim. W 1939 r. wyszła za mąż za Mirona Maciejewskiego. Urodziła 3 synów: Mariana w 1942, Andrzeja w 1945 i Adama w 1949 r.

Uwierzytelniony odpis dyplomu nauczyciela szkół powszechnych wydany Prywatne Gimnazjum Nauczycielskie Żeńskie im. Mikołaja Reja w Krakowie nr 26 (Sąd Grodzki w Chrzanowie, r. 1932). Dokument z archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.
Fotografia ślubna Stanisławy Maciejewskiej (Spytówny) z archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.

W styczniu 1940 r. została zwolniona z pracy przez niemieckiego okupanta. Od października 1939 r. pracowała w organizacji podziemnej wraz z mężem (od 1940 do 1942 r. w Związku Walki Zbrojnej, a później w Armii Krajowej aż do zakończenia wojny). Była członkinią Armii Krajowej placówki AK Ciężkowice (lub „Cecylia”), a organizacyjnie wchodziła w skład kompanii, którą dowodził jej mąż Miron Maciejewski. Z uwagi na bezpośrednie niebezpieczeństwo aresztowania zamieszkali w Siekierczynie. Była łączniczką zastępcy dowódcy placówki „Klonem” i kolporterką prasy podziemnej, wykorzystując znajomość języka niemieckiego zbierała informacje o Niemcach. W czasie pełnienia czynności służbowych w ruchu oporu przez męża uczyła dzieci w Falkowej wg. programu przedwojennego. Zabezpieczała mieszkanie i wyżywienie dla oficerów AK prowadzących szkolenia podoficerów, które odbywały się w szkole w Falkowej. W okresie akcji „Burza” organizowała wypiek chleba przez kobiety w Falkowej, zbiórkę żywności oraz kierowała wysyłkę do batalionu partyzantów „Barbara” dowodzonego przez kapitana E. Borowskiego ps. „Leliwa” komendanta obwodu tarnowskiego. Od października 1944 r. po nieudanym aresztowaniu Mirona, który przebywał poza rejonem placówki „Ciężkowice” większą część spraw organizacyjnych załatwiała jego żona. Po obławie na batalion w Jamnej pomagała poszukiwanym przez gestapo członkom AK („melinowanie”), a także ułatwiała przechowywanie ich przez ludzi miejscowych i niosła pomoc rannym partyzantom (sprowadzenie lekarza).

Po wojnie jako żona byłego żołnierza AK długo nie mogła znaleźć pracy w zawodzie pedagogicznym z powodu trudności stawianych przez Inspektorat Szkolny w Będzinie. Do czasu problemów z pracą jej i męża Mirona częściowo utrzymywała ich rodzina. Po śmierci teścia, Władysława Maciejewskiego, Stanisława i Miron Maciejewscy przeprowadzili się na stałe do Ząbkowic, gdzie po kilkunastu latach Stanisława otrzymała pracę w szkole. Pracując w Szkole Podstawowej nr. 2 w Ząbkowicach-Bielowiźnie (obecnie SP nr. 22 im. M. Skłodowskiej-Curie w Dąbrowie Górniczej) udzielała się jako opiekun szkolnego koła Polskiego Czerwonego Krzyża, za co w 1969 r. została odznaczona odznaką honorową IV. stopnia. Pracowała w szkole do emerytury w 1970 r. 16 grudnia 1985 r. uzyskała zaświadczenie zarządu wojewódzkiego ZBoWiD-u w Katowicach w celu uzyskania praw kombatanckich. ZBoWiD zaliczył jej jedynie działalność w AK od stycznia 1944 do stycznia 1945 r. w charakterze łączniczki i kolporterki. Ubiegała się także o rentę kombatancką. Zmarła 4 listopada 1990 r. Została pochowana na cmentarzu w Ząbkowicach. W maju 1991 r. pochowano tam także jej męża Mirona.

Stanisława Maciejewska z uczennicami Szkoły Podstawowej nr 2 w Ząbkowicach, lata 60. Fotografia z archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.
Stanisława Maciejewska, r. szkolny 1967/68. Fotografia z archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.

Dyplom uznania dla opiekuna szkolnego koła PCK przy Szkole Podstawowej nr 2 w Ząbkowicach, 1969 r. z archiwum prywatnego rodziny Maciejewskich.

Muzeum Miejskie „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej serdecznie dziękuje rodzinie Maciejewskich za udostępnienie materiałów archiwalnych.

 

Opracował: Mateusz Siembab

Zobacz także

Pomóż nam stworzyć

kronikę wydarzeń bohaterów i miejsc!

Jeśli posiadasz w domowym archiwum zdjęcia, notki prasowe, czy inne materiały, którymi chciałbyś się z nami podzielić, śmiało – napisz do nas! Dołożysz swoją cegiełkę do wspaniałego przedsięwzięcia, które będzie służyć i edukować nas jeszcze przez wiele pokoleń.

Jeśli chcesz podzielić się z nami częścią swojej historii,
prześlij je za pomocą poniższego przycisku

Bądź na bieżąco

Newsletter

Chcesz dostawać od nas informacje o najnowszych wydarzeniach, wystawach i artykułach? Zapisz się!

Dziękujemy za zapisanie się do naszego newslettera

Skip to content