W obronie języka polskiego na kolei (1905 r.)

***

117 lat temu – 14 lipca 1905 r. – na wiecu pracowników kolei w Warszawie postanowiono wdrożyć uchwałę Rady Naczelnej nielegalnej organizacji o nazwie Narodowe Koło Kolejarzy (NKK), o bojkocie języka rosyjskiego i przywróceniu języka polskiego na kolejach w Królestwie Polskim. Depeszę wzywającą wszystkich pracowników Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej do tej akcji nadano z biura telegrafu w Ząbkowicach (szczegóły na załączonej ilustracji).

Akcja zakończyła się sukcesem, chociaż nie od razu, ponieważ „przepychanki” i negocjacje trwały kilka tygodni. W tym czasie kolejarze przejawiali nieustępliwą postawę, a ząbkowicki telegrafista Stanisław Duchiński – nawet od żandarmerii nie przyjmował depesz pisanych w języku rosyjskim lub szyfrem. Ostatecznie władze centralne w Petersburgu ustąpiły, uznając, że na prywatnych kolejach – Warszawsko-Wiedeńskiej, Bydgoskiej i Łódzkiej – język polski jest językiem urzędowym.

Warto dodać, że nikt z protestujących kolejarzy nie został zwolniony z pracy, w stosunku do nikogo nie wyciągnięto surowych konsekwencji służbowych, i oczywiście nie doszło do przelewu krwi. Pewien czas później ustanowiono specjalną odznakę dla upamiętnienia akcji, z symbolami Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, datą i hasłem JEDNOŚCIĄ SILNI. Na załączonej ilustracji fotografia Józefa Drzewieckiego pseudonim Dejot – pomocnika zawiadowcy stacji Ząbkowice, a zarazem komisarza Częstochowsko-Zagłębiowskiego Okręgu NKK. Tekst na ilustracji jest fragmentem artykułu jego autorstwa, opublikowanego w 1937 r. na łamach czasopisma „Kiliński”.

Bibliografia:

„Kiliński: NZR. Pamiętniki, opisy, wspomnienia, biografje” nr 4 z 1937 r.

(Stowarzyszenie Kilińczyków i Enzeterowców).

Widoczna powyżej fotografia przedstawia Józefa Drzewieckiego („Dejota”),

autora artykułu pt. „Okręg w Zagłębiu Narodowego Koła Kolejarzy w 1905 r.”.

Opracował: Andrzej Lorenc

Tekst i materiały niniejszego artykułu pochodzą z postu p. Andrzeja Lorenca opublikowanego 13 lipca br. na portalu Facebook.

Muzeum Miejskie „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej wyraża najszczersze podziękowanie dla Autora, Pana Andrzeja Lorenca za zgodę na publikację niniejszego materiału. Zachęcamy również do lektury ebooka- monografii Ząbkowic autorstwa Pana Andrzeja Lorenca dostępnej w zakładce „Historia”.

Zobacz także

Pomóż nam stworzyć

kronikę wydarzeń bohaterów i miejsc!

Jeśli posiadasz w domowym archiwum zdjęcia, notki prasowe, czy inne materiały, którymi chciałbyś się z nami podzielić, śmiało – napisz do nas! Dołożysz swoją cegiełkę do wspaniałego przedsięwzięcia, które będzie służyć i edukować nas jeszcze przez wiele pokoleń.

Jeśli chcesz podzielić się z nami częścią swojej historii,
prześlij je za pomocą poniższego przycisku

Bądź na bieżąco

Newsletter

Chcesz dostawać od nas informacje o najnowszych wydarzeniach, wystawach i artykułach? Zapisz się!

Dziękujemy za zapisanie się do naszego newslettera

Skip to content